मॉंटेसोरी
स्पर्श व कृतीतून आकार, अक्षरे आणि अंक शिकवणारे मॉंटेसोरी साहित्य.
आमची कहाणी
सुरुवात कोल्हापुरात, १९४६ मध्ये
श्रीमंत माईसाहेब बावडेकर यांना तरुणपणीच वैधव्य आले. सुखासीन आयुष्याऐवजी त्यांनी शिक्षणाचा मार्ग निवडला आणि खुद्द डॉ. मारिया मॉंटेसोरी यांच्याकडून मॉंटेसोरी पद्धतीचे प्रशिक्षण घेतले.
१९४६ मध्ये त्यांनी कोल्हापुरात मॉंटेसोरी बालमंदिर सुरू केले — दक्षिण महाराष्ट्रातील पहिली पूर्व-प्राथमिक शाळा. पुढे डॉ. मॉंटेसोरी यांनी त्यांच्या शाळेला भेट दिली आणि त्यांना “लिटल मॉंटेसोरी ऑफ इंडिया” म्हटले. या बालमंदिरातून पुढे प्राथमिक शाळा व हायस्कूल उभे राहिले. कृतीतून, इंद्रियांनी शिकण्याची त्यांची पद्धत आजही ट्युलिप्सचा गाभा आहे.
- १५१९१५
पुण्यात जन्म
४ डिसेंबर १९१५, सरदार रास्ते घराण्यात.
- ३५१९३५
विवाह
गगनबावड्याचे श्रीमंत परशुरामराव (भाऊसाहेब) बावडेकर यांच्याशी विवाह.
- ४२१९४२
नवा मार्ग
पतिनिधनानंतर त्यांनी शिक्षण घेण्याचे ठरवले आणि अहमदाबाद व इटली येथे डॉ. मारिया मॉंटेसोरी यांच्याकडे प्रशिक्षण घेतले.
- ४६१९४६
मॉंटेसोरी बालमंदिर, कोल्हापूर
दक्षिण महाराष्ट्रातील पहिली पूर्व-प्राथमिक शाळा.
- ५०१९५०
“लिटल मॉंटेसोरी ऑफ इंडिया”
डॉ. मारिया मॉंटेसोरी यांनी शाळेला भेट देऊन त्यांना हे नाव दिले.
- ६२१९६२ – १९८७
प्राथमिक शाळा, ट्रस्ट व हायस्कूल
१९६२ मध्ये प्राथमिक शाळा; १९७५ मध्ये श्री पंत अमात्य बाल विकास विश्वस्त निधी; १९८७ मध्ये हायस्कूल — आजचे श्रीमंत माईसाहेब बावडेकर विद्यालय.
- ०४२००४
वारसा पुढे सुरू
२००४ मध्ये त्यांचे निधन झाले; विश्वस्तांनी त्यांचे कार्य पुढे नेले, त्यात ‘ट्युलिप्स’ नावाने इंग्रजी माध्यमाचे पूर्व-प्राथमिक शिक्षणही आहे.
- १३२०१३
इचलकरंजीत ट्युलिप्स
२०१३ मध्ये ट्युलिप्स प्री प्रायमरी स्कूल, इचलकरंजी सुरू. २०२५ मध्ये सांगली रोड शाखा सुरू. · २०२६ मध्ये मराठी माध्यमात मोठा गट सुरू.
त्यांची मूल्ये
“बाल देवो भव”
- ऐश्वर्याचा त्याग करून त्यांनी आयुष्य मुलांसाठी वाहिले.
- मॉंटेसोरी पद्धतीने शिकवण्याचे स्वातंत्र्य जपण्यासाठी त्यांनी सरकारी अनुदान नाकारले.
- पुरस्कारांच्या रकमेतून त्यांनी विधवा महिलांचा व बालसेवकांचा सन्मान सुरू केला.
- स्वतःच्या माहेरच्या पैशातून त्यांनी मुलांचे क्रीडांगण विकले जाण्यापासून वाचवले.
स्रोत: शाळेचा इतिहास; डॉ. सुनीलकुमार लवटे, “कोल्हापूरचे स्वातंत्र्योत्तर समाजसेवक” (अक्षर दालन, २०१८).
आजचे ट्युलिप्स
सौ. नितूदेवी पंडित बावडेकर व सौ. प्रीती कट्टी
ट्युलिप्स प्री प्रायमरी स्कूल, इचलकरंजी ही सौ. नितूदेवी पंडित बावडेकर व सौ. प्रीती कट्टी यांची संकल्पना आहे.
जोडायचे: दोघींचा छोटा संदेश (३–४ ओळी).
आमचे ध्येय
लहानपणीचे शिक्षण, जिज्ञासा व सामाजिक कौशल्ये विकसित करून पुढील शिक्षणाचा भक्कम पाया घालणे.
आमची दृष्टी
आनंदी शिक्षणातून मुलांना सक्षम करणे, जिज्ञासा वाढवणे व आयुष्यभर उपयोगी कौशल्ये जोपासणे.
मुले कशी शिकतात
शिकवण्याच्या सहा पद्धती
फोनिक्स
मुले अक्षरांचे उच्चार शिकतात आणि मग शब्द जुळवतात.
खेळातून शिक्षण
लंगडी, अंकांच्या खेळपट्ट्या व खेळांमधून अंक आणि रंग शिकणे मजेदार होते.
प्रकल्प व संकल्पना पद्धत
छोट्या प्रकल्पांतून एक संकल्पना नीट समजते.
दृक्‌श्राव्य शिक्षण
स्मार्ट स्क्रीनवर गोष्टी, गाणी आणि जगाची ओळख.
मूलकेंद्री शिक्षण
प्रत्येक मूल स्वतःच्या गतीने शिकते; २० मुलांमागे एक शिक्षक.
आमचा परिसर
छोट्यांसाठी घडवलेल्या जागा
सर्व शाखांची रचना लहान मुले कशी शिकतात यावर आधारित आहे: हालचाल, स्पर्श, खेळ आणि शोध.
प्रशस्त, प्रकाशमान वर्ग
मुलांच्या उंचीची टेबल-खुर्ची, नजरेच्या पातळीवर तक्ते आणि स्मार्ट स्क्रीन.
मॉंटेसोरी कोपरा
मुले स्वतः निवडतात व परत ठेवतात असे साहित्याचे कप्पे.
वाळूचा खड्डा
खणणे, ओतणे आणि बांधणे — छोट्या हातांसाठी व कल्पनाशक्तीसाठी उत्तम.
शिकवणाऱ्या खेळपट्ट्या
जमिनीवर रंगवलेल्या मुळाक्षरांच्या, अंकांच्या लंगडीच्या आणि चक्रव्यूहाच्या पट्ट्या.
खेळाची जागा
सावलीत घसरगुंडी, चढण्याचे खेळ आणि सरपटत जाण्याचा सुरवंट.
दृक्‌श्राव्य शिक्षण
गाणी, गोष्टी आणि छोट्या शैक्षणिक व्हिडिओंसाठी वर्गात स्क्रीन.
सुरक्षा व स्वच्छता
- वर्गांमध्ये सीसीटीव्ही
- २० मुलांमागे एक शिक्षिका, त्यामुळे प्रत्येक मुलावर लक्ष
- पालकांनी सांगितलेल्या व्यक्तींसोबतच मुले घरी जातात — इतर कोणी आल्यास आधी पालकांकडून खात्री केली जाते
- प्रत्येक शिक्षिका रुजू होण्यापूर्वी पोलीस पडताळणी प्रमाणपत्र देते
- शाळेत प्रथमोपचार पेटी व प्रशिक्षित शिक्षिका; प्रत्येक शाखेजवळ रुग्णालय
- स्वच्छ, मुलांसाठी सोयीची स्वच्छतागृहे; खेळणी दर आठवड्याला स्वच्छ
- स्थानिक प्रशासनाच्या नियमांनुसार अग्निसुरक्षा
उत्सव आणि मंचावरचा अनुभव
सण, वेशभूषा दिवस आणि उत्सवांतून प्रत्येक मुलाला सादरीकरणाची व अभिमानाची संधी मिळते; पालकही सहभागी होतात.
वाढदिवस: प्रत्येक मुलाचा वाढदिवस त्याच दिवशी प्रार्थनेच्या वेळी, संपूर्ण शाळा “हॅपी बर्थडे” गाऊन साजरा करते. वाढदिवसाचे मूल दिवसभर खास बॅज लावते आणि रंगीत कपडे घालून येते.
आमचे शिक्षक
अनुभवी, प्रशिक्षित बालशिक्षक
आमचे शिक्षक प्रत्येक मुलाला नावाने ओळखतात आणि बैठका, कार्यशाळा व उत्सवांतून पालकांना सहभागी करून घेतात. प्रत्येक शिक्षिकेची रुजू होण्यापूर्वी पोलीस पडताळणी होते आणि वर्षभर सातत्याने प्रशिक्षण होते.
जोडायचे: प्रत्येक शिक्षिकेचा फोटो, नाव, शिक्षण व ट्युलिप्समधील वर्षे.
ट्युलिप्सला एकदा नक्की भेट द्या
आमचे वर्ग पाहा, शिक्षकांना भेटा आणि मुलाला खेळताना पाहा. भेटीला साधारण ३० मिनिटे लागतात.